//////

TEMAT DZIEŁ SZTUKI

Boha­terowie stają się często tematem dzieł sztuki, a nawet bywają przez sztukę kreowani — stąd władcy, działacze, wojskowi chętnie stają się mecenasami sztuki, spodziewając się pomno­żenia swej sławy dzięki jej dziełom (karykaturą są tu pane- giryki). Przejdźmy na teren estetyki. Co można przeciwstawić „sztuce potocznej”? Sztukę wysublimowaną, wysoce artystycz­ną (to znaczy stojącą na wysokim poziomie mistrzostwa ar- > tystycznego). Arcydzieło, to najwyższe, społecznie uznane osiąg­nięcie w tym zakresie. Istnieją także pewne gatunki sztuki uznawane za wysublimowane, jak np. tragedia, liryka reflek­syjna, muzyka kameralna, malarstwo abstrakcyjne.

LOKALNE SPOŁECZNOŚCI

By nie sięgać tak daleko, wskażemy na przejawy kalotro­pizmu w izolowanych społecznościach lokalnych, w Polsce współczesnej (mówimy o Polsce, ale dotyczy to każdej zbioro­wości europejskiej). Oto w małych nawet wioskach położonych z dala od centrów kulturowych, bez żadnej inspiracji z ze­wnątrz, najzupełniej spontanicznie organizowane jest zbiorowe życie artystyczne (powstaje teatr amatorski, zespół muzyczny, barwna obrzędowość, zdobienie chat itp.). Dotyczy to zwłaszcza okresu międzywojennego, dziś bowiem trudno mówić o izo­lacji zbiorowości wiejskich (migracje, środki masowego prze­kazu, instytucjonalizacja).

Dlaczego nie w Polsce?

Dlaczego w Polsce nie robi się takich filmów jak na Zachodzie? Dlaczego tacy reżyserzy jak Wajda robią kinową szmirę, a polowa filmowego kraju temu przyklaskuje? Dlaczego Roman Polański jest dla wielu polskich twórców filmowych niedoścignionym ideałem, bo przecież zrobił wiele naprawdę znamiennych filmów dla światowej kinematografii i jest najbardziej cenionym twórcą kina pochodzącym z Polski? Chodzi oczywiście o finanse i samą mentalność. Sam Polański tworzy dla najlepszych wytwórni w Hollywood, ma dobre zaplecze finansowe dla swoich produkcji i dobry marketing. Co ważne, bazuje na dobrych scenariuszach, a nie na powieściach Grocholi, co zapewne także daje mu przewaga nad innymi polskimi twórcami filmowymi. Pytanie: czy nie można tego przenieść do Polski jest więc tutaj trochę mało zasadne, tak się przynajmniej wydaje w pierwszej chwili. Ale i tutaj można podejmować dyskusje, bo przecież Nóż w wodzie Polańskiego to arcydzieło na skalę światową, a przecież film nagrany jest w Polsce.Wydaje się, że to jedynie kwestia podejścia, bo dobry scenariusz zawsze się obroni i zawsze jest w stanie przyciągnąć inwestorów. Najważniejsze, by owy scenariusz mieć, a z tym chyba w naszym kraju jest największy kłopot. Do tego większość znakomitych speców od montażu, od tworzenia efektów specjalnych, czy też operatorów kamer już dawno Polskę opuściło. Nie bez powodu, tutaj po prosu nikt dobrego filmy nie szanuje, a publiczność rozkochała się w gniotach opartych na powieściach pseudo pisarek.

Galerianki – polskie kino na dnie

Miał to być film mocny, ukazujący problemy współczesnych polskich nastolatek. Ale wyszła kolejna chałtura, bez większego przesłania i kiepskim scenariuszem. Mowa tu o filmie pod tytułem "Galerianki" reżyserii Katarzyny Rosłaniec, ona także napisała do filmu scenariusz.Film opowiada o nastoletnich uczennicach, które zauroczone magią zakupów oddają swoje ciała w zamian za prezenty. Szałowe ciuchy, biżuteria, boty, kosmetyki, perfumy… sposobów na obdarowanie kobiety jest wiele. Galerianki nie mają jednak wiele do zaoferowania, nie mają pracy, muszą się uczyć. Nie stać ich na takie zakupy. Jedynym sposobem na życie w bogactwie jest zostanie utrzymanka. Tytułowe Galerianki to Milena i jej koleżanki. Nie szukają chłopaków wśród swoich rówieśników, oferują za to seks starszym panom, którzy za seksualne zabawy płaca młodym dziewczętom. Uczennicom taki układ pasuje. Seks zły nie jest, szczególnie, jeśli nagrodą są zakupy w dobrych sklepach.

Brać przykład z Barei

Dzisiaj polska komedia nie znaczy dla nas już tak wiele, jak ta z poprzedniej dekady. Inny humor, który nie pokazuje naszego absurdalnego życia, w zasadzie wiele filmów nie jest nawet śmiesznych. Kiedy się taki film ogląda, to można odnieść świadomość, że połowa tych produkcji to po prostu szmira, sceny zawarte w takich filmach często są tylko dodatkiem przedłużającym film do standardowej długości, a sceny zupełnie nic nie wnoszące do samego filmu. Szkoda, bowiem nie tak wyznaczył kurs na filmową komedię wielki mistrz, Stanisław Bareja. W jego dziełach nie ma żadnych zbędnych scen, nawet te ze sprzątaczkami są pewnym dopełnieniem dla fabuły i pokazują faktyczny stan polskiego społeczeństwa w czasach upadającego socjalizmu. Dzisiaj można powiedzieć, że filmy Barei są niejako wizytówką minionych czasów, karta historii dokumentująca czasy naszych rodziców i dziadków.Dzisiaj także można takie filmy robić, bo jest co opowiadać. Politycy dostarczają ku temu naprawdę wiele okazji, wiele wątków, jakie pokazane w filmie mogą dać niesamowite dzieło filmowe niestety współczesne polskie produkcje nie są w stanie dorównać klimatem do filmów Barei. Szkoda, bowiem to wszystko sprawia, że nasza narodowa kinematografia nie wykorzystuje ogromnego potencjału, jaki daje jej współczesna historia Polski i liczne przemiany, jakie wciąż w tym kraju zachodzą. A na wielkim ekranie mamy tylko ekranizacje książek pisarek, jakie bazują na szablonach i dziwnych romansach typowych dla wydawnictw Harlequin.

Seriale telewizyjne – również filmami?

Obecnie w telewizji mamy wiele różnego rodzaju seriali i wiele osób zadaje sobie pytanie, czy takie seriale telewizyjne należy również zaliczać do filmów. Z całą pewnością takie seriale nie są tym samym, co filmy wyświetlane w kinach, jednak sam fakt wyświetlania ich na antenie telewizyjnej powoduje, że wiele osób zalicza ich do filmów. Seriale można zaliczyć do filmów krótkometrażowych bądź długometrażowych – najczęściej bowiem seriale są filmami, trwającymi od około dwudziestu do maksymalnie pięćdziesięciu minut, rzadko kiedy można się zetknąć z serialami dłuższymi. Obecnie w telewizji mamy naprawdę sporą liczbę różnego rodzaju serial i jak się okazuje, mają one naprawdę spore grono odbiorców, którym są osoby w zasadzie w bardzo różnym wieku. Takie jest jednak również przeznaczenie seriali – mają być one kierowane do różnych grup wiekowych, wzbudzając zainteresowanie oraz poruszając najbardziej aktualne tematy, takie jak narkomania, alkoholizm, niekiedy także można w nich znaleźć wiele zwykłych, codziennych problemów.

Tags: , , ,

Nawyki z dzieciństwa

Dzieciństwo jest tym etapem naszego życia, w którym czuliśmy się najlepiej i najswobodniej. Bezpieczni pod opieką rodziców czy opiekunów mogliśmy do woli używać życia. Warto jednak pamiętać, że nawyki z wczesnego dzieciństwa odgrywają bardzo istotną rolę w całym naszym dalszym życiu. Jeśli we wczesnych latach nie nauczyliśmy się odpowiedzialności, ani tym bardziej dbania o drugą osobę bardzo trudno będzie nam to przyswoić w dorosłym życiu. Podobnie jest z czytaniem książek czy słuchaniem muzyki. Jeśli rodzice nie nauczyli nas tego robić, będziemy powielać ten schemat w późniejszych latach naszego życia. Dlatego bardzo ważne jest to, by nasi rodzice lub opiekunowie uczyli nas pożytecznych rzeczy już od wczesnych lat dziecięcych. Nauka ta powinna być przede wszystkim dla nas przyjemnością i nie wiązać się z żadnymi karami. Najlepiej by miała charakter dobrej zabawy. Wtedy też młody organizm przyswaja sobie najwięcej i najlepiej. Kojarząc daną czynność z przyjemnością będzie o wiele chętniej wracał do niej w późniejszym czasie.

Tags: , , ,

Zdjęcia w kolorze

Czym nas urzekają kolorowe fotografie? Z pewnością realnością barw, widoków i osób, które się na nich znajdują. Czarno białe zdjęcia wymagały od nas wysilenia swojej pamięci, po to, by przypomnieć sobie jakie naprawdę barwy miały poszczególne uwiecznione na nich rzeczy. Kolorowe fotki podają wszystko na tacy. Nie musimy już wysilać swojej pamięci, by przypomnieć sobie sytuacje, w której zrobiono dane zdjęcie. Dlaczego kolorowe fotografie są tak bardzo popularne? Odpowiedź na to pytanie nie jest zbyt łatwa. Z pewnością chodzi tu o fakt, iż najlepiej koloryzują szara rzeczywistość. Co ważne kolory pozytywnie wpływają na ludzkie samopoczucie. Dlatego tez chcąc poprawić sobie humor warto przeglądać posiadane przez siebie zdjęcia. Jest to najlepszy sposób na przypomnienie sobie wszystkich szczęśliwych i wesołych chwil, których  byliśmy świadkami. Co za tym idzie? Na pewno poprawa nastroju, ale również i poprawa samopoczucia. Kolorowe zdjęcia to elementy, które pozytywnie wpływają na całą naszą rzeczywistość.

Tags: , , , ,

Seriale nie tylko dla mniej inteligentnych

W ostatnich czasach panuje nie najlepsza opinia o serialach. Zarówno tej rodzimej produkcji, jak i zagranicznej. Z czego to wynika? Przede wszystkim z faktu, iż te krótkie odcinkowe filmiki stworzone zostały z myślą o zapewnieniu rozrywki. Dlatego też brak w nim jakiś wysokich przemyśleń, skomplikowanych sformułowań czy też akcji, za którą trudno było by nadążać. Seriale maja wprowadzać ludzi w dobry humor, dlatego też ich bohaterowie są zwykle przerysowani i po prostu śmieszni. Oczywiście wśród rodzimych seriali możemy spotkać innego rodzaju produkcje. Nie mniej najczęściej mamy do czynienia z pierwszym rodzajem sitcomów. Wiele osób jest zadania, że seriale są stworzone dla mało inteligentnych ludzi. Jednakże nie jest to prawda. Filmiki te powstały z myślą o wszystkich ludziach, nawet tych bardzo wykształconych. Mają po prostu bawić, a nie piętnować czy marginalizować jakąś grupę społeczną. Dlatego też możemy być bardzo zaskoczeni w momencie, kiedy usłyszymy dialog dwóch profesorów na temat nadawanego przez tą czy inna stację telewizyjną serialu.

Tags: , , ,

ZMIANA OPINII

Dziś opinia ta uległa zmianie. Przeprowadzone eksperymenty wykazują, że wiele z tych zdolności, łącznie z tzw. słuchem absolutnym, można ulepszyć.Zarówno potoczna obserwacja, jak i wyniki badań wyka­zują, że ocena dzieła muzycznego zmienia się wraz z liczbą przesłuchań. Można ponadto zaobserwować pewną regularność tej zmiany. Wartościowy, trudniejszy utwór muzyczny sły­szany po raz pierwszy często nie podoba się. Dopiero dalsze przesłuchania — niekiedy kilka lub kilkanaście razy — wy­wołują przeżycie estetyczne i powodują zmianę oceny utworu z ujemnej na dodatnią.

PERCEPCJA DZIEŁA MUZYCZNEGO

Istot-r nym elementem procesu uczenia się jest wielokrotne powta­rzanie określonej czynności. Mnie interesują tu skutki powta­rzania kontaktu z przedmiotem wartościowym estetycznie, w szczególności z dziełem muzycznym.Percepcja dzieła muzycznego, osiągane zadowolenie este­tyczne zależą m. in. od zdolności osoby słuchającej do odróż­niania zmian podstawowych jakości dźwięków i ich układów, takich jak wysokość, natężenie, czas trwania, barwa, rytm, melodia. Ludziom niezdolnym do szybkiego uchwycenia sub­telnych zmian w natężeniu tych jakości, kontakt z dziełem muzycznym dostarcza mniej zadowolenia estetycznego, a może go nawet nie dostarczać wcale. Percepcja dzieła muzycznego jest wówczas niepełna i jakość zniekształcona, zaś ocena este­tyczna nietrafna.

REAKCJA CZŁOWIEKA NA PRZEDMIOTY I ZJAWISKA

Reakcje człowieka na przedmioty i zjawiska częs­to nie są dostatecznie ostre, żywe, plastyczne. Wiele rzeczy w ogóle uchodzi naszej uwadze, która skupia się zwykle na sprawach mających praktyczne znaczenie. Ponadto nie wszys- i cy ludzie obdarzeni są zdolnością reagowania w tym samym stopniu. Jedni posiadają szczególnie czuły, subtelny słuch, — wzrok; jednych wyróżnia wysoka sprawność intelektu, innych zdolność do zróżnicowanej i żywej reakcji emocjonal­nej. Nawet jednak u ludzi reagujących żywo i świeżo obser­wujemy procesy stępiania się wrażliwości, uwarunkowane rozmaitymi czynnikami, jak wywołujące przesycenie zbyt częste kontakty z daną rzeczą lub zjawiskiem, choroba, zmę­czenie, wiek.

W ODBIORZE WARTOŚCI

W odbiorze wszelkich rodzajów wartości, nawet wartości związanych z wysoce abstrakcyjnymi strukturami formalny­mi lub tekstami literackimi, poważną rolę odgrywają postrze­żenia zmysłowe. Każdy bodziec estetycznie wartościowy musi mieć jakąś postać dostępną zmysłowo, jeśli ma zaistnieć jako fakt społeczny. W postrzeganie wartości zaangażowane są ! wszystkie nasze zmysły, zarówno te najczęściej wymieniane — ; wzrok, słuch, dotyk, węch, jak też wszelkie inne, nazwane i tnie nazwane. Wymieniłbym tu zmysły cenestezyjne, donoszące o reakcjach wnętrza naszego organizmu, a także roz- j siane na powierzchni skóry liczne receptory, za pomocą których odbieramy wrażenia wilgotności i temperatury otoczęnia, podmuchu prądów powietrza itp.

WIELKA RÓŻNORODNOŚĆ

Sądzę, żę wielka różnorodność kiczu wywoła wcześniej lub później zróżnicowanie jego ocen w odczuciu społecznym. Trze­ba będzie ocenić odmiennie rozmaite jego rodzaje, cechy i fun­kcje. Należy też pamiętać o stopniowalności cech kiczu i wy­nikającej stąd gradacji ewentualnych ocen ujemnych czy dof datnich. Wielkość „parasola” tolerancji starcza niewątpliwie dla osłonięcia nim także i tego zjawiska. Stwierdziłem na początku, że estetyka codzienności zależy od wielu czynników materialnych i psychospołecznych. Myślę, że można je podzielić na trzy kategorie: 1) dostarczanie odpo­wiednich bodźców; 2) rozwijanie zdolności ich odebrania, prze­życia i oceny; 3) pobudzanie potrzeby poszukiwania odpo­wiednich bodźców, włączając w to bodźce nowe, reprezentu­jące nieznane dotąd wartości.

CECHA WSPÓLNA

Cechą wspólną wielu nowych wartości wniesionych przez awangardę jest ich charakter negatywny: użyte materia­ły oddziałują drapieżnie, szorstko, wywołują wstrząs, przy­gnębienie, czasem znudzenie. Sztuka awangardowa dwudziestego wieku rozszerzyła znacz­nie zbiór rodzajów wartości estetycznych. Powstaje problem, czy można odróżnić rzeczy wartościowe estetycznie od pozba­wionych tej wartości? Czy w ogóle istnieją przedmioty lub cechy nie mające zdolności oddziaływania estetycznego? Otóż wbrew utartym poglądom sądzę, że rzeczy takich nie ma; wszelkie przedmioty i własności posiadają zdolność oddziały­wania estetycznego.

SUROWA A KRYTYKA

Surowa krytyka jest jednak nie do pogodzenia z wytwarzaniem pozytywnych, harmonijnych war­tości estetycznych, jakie dominowały w sztuce przedawangar- dowej. Ogłoszono więc całkowite odrzucenie wartości este­tycznych.Bliższa refleksja nad sztuką awangardową prowadzi jed­nak do wniosku, że antyestetyczne postulaty awangardy nie zostały nigdy wprowadzone w życie. Ogromne zmiany jakie  pod tym wzglądem wprowadziła awangarda polegały na czym innym: zastąpiono dawne wartości estetyczne — innymi. Jest to więc rozszerzenie zbioru wartości estetycznych uznawanych przez sztukę jako całość. Wśród wartości jakie wytwarzała sztuka dawniejsza dominowały, czy to w sensie ilości czy miejsca w hierarchii, wartości pozytywne: piękno, wdzięk, symetria, przejrzystość, umiar, zdolność wzbudzania upodo­bania.  .

AWANGARDA

Zamiast więc odrzucać wykorzystanie osiągnięć awangardy w estetyce życia codzien­nego, spróbujmy raczej zrozumieć lepiej ich znaczenie.Dlaczego awangarda postulowała odrzucenie wartości este­tycznych? Sądzę, że odegrały tutaj rolę dwa czynniki. Tra­dycyjne wartości estetyczne nadawały wytworom sztuki przed- awangardowej cechy poszukiwanego na rynku towaru. Dzięki tym wartościom pełniły one rolę wyrafinowanej ozdoby, pod­noszącej prestiż społeczny jej właściciela. Uzależniało to sztu­kę od mecenatu finansowego i politycznego. Drugi czynnik wiąże się z obecnym w wielu prądach sztuki współczesnej ostrym, krytycznym nastawieniem do zastanej rzeczywistości artystycznej i społecznej.

PODEJMOWANE PRÓBY

Podejmuje się próby identyfikacji obecnych w przedmiotach konkret­nych odmian wartości, otrzymane wyniki poddaje się moż­liwie dokładnej werbalizacji. Powstaje pytanie, czy tego ro­dzaju procedura — jak i w ogóle cały problem estetyki co­dzienności — nie są dzisiaj czymś przebrzmiałym, nieaktual­nym? Czy nie stoją one w jaskrawej sprzeczności ze współ­czesnymi tendencjami sztuki awangardowej — instytucji spo­łecznej najbardziej zaawansowanej, a zatem miarodajnej w sprawach dotyczących wartości? Przecież artyści awangardowi głosili wielokrotnie swój sprzeciw a co najmniej obojętność wobec wartości estetycznych. Czy w takiej sytuacji może jesz­cze mieć sens dbanie o estetykę otoczenia, lansowanie jakichś wzorców godnych naśladowania?